Współczesne wyzwania architektoniczne i regulacyjne dotyczące estetyki budynków wymusiły poszukiwanie innowacyjnych rozwiązań w zakresie chłodzenia pomieszczeń. Tradycyjne systemy klimatyzacji typu split, choć wydajne, często napotykają na bariery w postaci zakazów montażu jednostek zewnętrznych na elewacjach, zwłaszcza w historycznych centrach miast, kamienicach czy budynkach objętych ochroną konserwatorską.
W odpowiedzi na te potrzeby, coraz większą popularność zdobywają klimatyzatory monoblokowe, stanowiące skuteczną alternatywę. Urządzenia te integrują cały układ chłodniczy w jednej, estetycznej obudowie, eliminując konieczność instalowania widocznego elementu na zewnątrz budynku.
Jak działają klimatyzatory bez jednostki zewnętrznej?
Podstawowa zasada działania klimatyzatorów monoblokowych jest identyczna jak w przypadku standardowych urządzeń, opierając się na obiegu czynnika chłodniczego, jednak cała mechanika jest skondensowana w jednej obudowie. Oznacza to, że sprężarka, skraplacz, parownik i wentylatory pracują wewnątrz pomieszczenia, które ma być schładzane. Kluczowym elementem, odróżniającym monoblok od klimatyzatora przenośnego, jest system odprowadzania ciepła.
W klimatyzatorach monoblokowych naściennych (nazywanych również all-in-one) gorące powietrze jest usuwane na zewnątrz za pośrednictwem dwóch krótkich kanałów wentylacyjnych. System ten wymaga wykonania dwóch otworów przelotowych o stosunkowo dużej średnicy (zwykle od 150 do 200 mm) w ścianie zewnętrznej.
Jeden otwór służy do pobierania powietrza z zewnątrz, które następnie chłodzi skraplacz, a drugi do wyrzutu gorącego powietrza na zewnątrz. Proces ten jest zautomatyzowany i zachodzi w obiegu zamkniętym z powietrzem zewnętrznym, nie zakłócając wymiany powietrza wewnątrz pomieszczenia. W przypadku klimatyzatorów przenośnych, ciepło jest odprowadzane jedną elastyczną rurą przez uchylone okno lub dedykowany przepust.
Co więcej, nowoczesne klimatyzatory monoblokowe często wyposażone są w system auto-ewaporacji (automatycznego odparowywania skroplin). Należy jednak pamiętać, że w niektórych modelach, zwłaszcza tych z funkcją grzania, może być wymagane okresowe opróżnianie zbiornika na skropliny lub podłączenie dodatkowego wężyka odpływowego. Ponadto, większość monobloków jest wyposażona w filtry powietrza (np. HEPA, węglowe lub elektrostatyczne), co pozytywnie wpływa na jakość powietrza wewnętrznego i usuwanie zanieczyszczeń.
Rodzaje klimatyzatorów bez jednostki zewnętrznej
Rynek oferuje dwa główne typy urządzeń, które nie wymagają zewnętrznej jednostki skraplającej:
Klimatyzatory Monoblokowe Naścienne/Okienne (Monobloki): Są to urządzenia przeznaczone do stałego montażu na ścianie, tuż przy ścianie zewnętrznej. Zapewniają wysoką estetykę wewnętrzną i są znacznie bardziej wydajne oraz cichsze od wariantów przenośnych. Ich instalacja jest stosunkowo prosta i polega głównie na osadzeniu urządzenia i podłączeniu wspomnianych kanałów powietrznych. Z zewnątrz widoczne są jedynie dyskretne kratki wentylacyjne, które mogą być malowane pod kolor elewacji. Wiele nowszych modeli oferuje również warianty z Wi-Fi i sterowaniem smart home, umożliwiające kontrolę pracy urządzenia przez aplikację mobilną. Większość tych urządzeń pracuje na standardowym zasilaniu 230 V i ma moc chłodniczą w zakresie 2–3,5 kW, co wystarcza do efektywnego schłodzenia pomieszczeń o powierzchni do około 30–40 m².
Klimatyzatory Przenośne (Mobilne): Charakteryzują się maksymalną elastycznością użytkowania, ponieważ można je łatwo przemieszczać między pomieszczeniami. Ich główną wadą jest konieczność użycia elastycznej rury odprowadzającej ciepło, którą najczęściej wyprowadza się przez okno. Taki sposób instalacji jest mniej efektywny termicznie (do pomieszczenia wraca ciepłe powietrze), a sam agregat pracujący blisko użytkownika generuje znaczny hałas.
Kiedy warto wybrać monoblokowy klimatyzator?
Wybór klimatyzatora monoblokowego jest podyktowany przede wszystkim specyficznymi ograniczeniami instalacyjnymi, a nie dążeniem do maksymalnej wydajności. Urządzenia te są optymalnym rozwiązaniem w sytuacjach, gdy montaż tradycyjnej jednostki zewnętrznej jest niemożliwy lub niepożądany.
- Ograniczenia Konserwatorskie i Administracyjne: Są to idealne urządzenia dla budynków zabytkowych, mieszkalnych w ścisłej zabudowie miejskiej oraz w apartamentowcach i blokach, gdzie regulamin wspólnoty lub spółdzielni kategorycznie zabrania instalowania urządzeń na elewacji. Dwie małe kratki wentylacyjne są zazwyczaj akceptowalne, gdy duży moduł zewnętrzny jest zakazany.
- Łatwość Montażu i Koszty Instalacji: Cały proces montażu jest znacznie prostszy i nie wymaga interwencji technika z uprawnieniami F-gazowymi, ponieważ układ chłodniczy jest fabrycznie zamknięty. Umożliwia to szybki i tani montaż w systemie DIY (Zrób To Sam) po wykonaniu otworów.
- Estetyka Zewnętrzna: Brak jakichkolwiek widocznych elementów na zewnątrz pozwala na zachowanie czystej i spójnej estetyki elewacji.
Wady i ograniczenia
Mimo licznych zalet, urządzenia monoblokowe mają swoje ograniczenia, które należy wziąć pod uwagę. Najważniejszą kwestią jest hałas.
Wartości te są znacznie wyższe niż w przypadku splitów:
- Monobloki generują hałas na poziomie 38–55 dB(A) w trybie chłodzenia.
- Dla porównania, ciche jednostki wewnętrzne split osiągają zaledwie 20–35 dB(A).
Ponadto, monobloki charakteryzują się ograniczoną mocą chłodniczą oraz niższą efektywnością. Współczynniki efektywności energetycznej monobloków wynoszą zazwyczaj:
- SEER (sezonowy wskaźnik efektywności chłodzenia): 2,5–3,5 (dla splitów inwerterowych: 5–8 i więcej).
- SCOP (sezonowy wskaźnik efektywności grzania): w granicach 2,5–3,0.
Należy również pamiętać, że funkcja grzania w monoblokach (pompa ciepła) jest efektywna tylko do pewnej granicy temperaturowej. Zazwyczaj funkcja grzania działa wydajnie tylko do około +5 °C, ponieważ brak zewnętrznej jednostki z zaawansowaną technologią odszraniania ogranicza stabilną pracę urządzenia przy niższych, mroźnych temperaturach. Otwory wentylacyjne, choć niewielkie, muszą zostać wykonane w ścianie zewnętrznej, co w niektórych przypadkach może być również trudnością montażową lub administracyjną.
Podsumowanie i rekomendacje
Klimatyzatory bez jednostki zewnętrznej są rozwiązaniem kompromisowym, ale niezwykle funkcjonalnym tam, gdzie tradycyjna klimatyzacja jest wykluczona. Nie są one przeznaczone do zastąpienia systemów split pod względem efektywności i cichych parametrów pracy, lecz jako jedyna legalna i sensowna opcja chłodzenia.
Stanowią doskonały wybór dla osób mieszkających w kamienicach, apartamentach z restrykcyjnymi regulaminami lub budynkach historycznych. W tych konkretnych scenariuszach, możliwość chłodzenia bez naruszania architektonicznej integralności jest ich niezaprzeczalnym atutem.
❓ FAQ – Najczęściej Zadawane Pytania
Czym różni się klimatyzator bez jednostki zewnętrznej od tradycyjnego klimatyzatora typu split?
W monobloku wszystkie elementy (sprężarka, parownik, skraplacz) są w jednej obudowie wewnątrz pomieszczenia, podczas gdy w systemie split sprężarka (generująca większość hałasu) znajduje się na zewnątrz.
Jak klimatyzator monoblokowy odprowadza ciepło?
Ciepło jest usuwane na zewnątrz za pomocą dwóch krótkich kanałów wentylacyjnych (otworów) wykonanych w ścianie, przez które następuje wymiana powietrza z otoczeniem, chłodząca skraplacz urządzenia.
Czy do montażu monobloku wymagane są specjalne uprawnienia (certyfikat F-gazowy)?
Zazwyczaj nie są wymagane. Ponieważ urządzenie jest fabrycznie hermetycznie zamknięte i nie ma konieczności ingerencji w układ chłodniczy, można go zamontować we własnym zakresie lub zlecić montaż dowolnej ekipie budowlanej.
Czy te klimatyzatory są głośniejsze niż splity?
Tak, są znacząco głośniejsze. Jest to bezpośredni skutek umiejscowienia sprężarki i wentylatorów skraplacza w tej samej obudowie, która znajduje się wewnątrz pomieszczenia użytkownika.
Czy muszę wiercić dziury w ścianie, aby zamontować monoblok?
Tak, konieczne jest wykonanie dwóch otworów (najczęściej o średnicy 150-200 mm) w ścianie zewnętrznej, które służą do pobierania powietrza chłodzącego i odprowadzania gorącego.
Czy klimatyzatory bez jednostki zewnętrznej mogą ogrzewać?
Tak, wiele nowoczesnych modeli monoblokowych wykorzystuje technologię pompy ciepła i może efektywnie służyć do dogrzewania pomieszczeń w chłodniejszych okresach przejściowych (zwykle do +5 °C).
Czy można zamontować taki klimatyzator w bloku lub kamienicy, gdzie jest zakaz montażu jednostek zewnętrznych?
Często tak. Ze względu na minimalną ingerencję w elewację (tylko dwie kratki), urządzenia te są zazwyczaj akceptowane tam, gdzie większe jednostki zewnętrzne są zabronione, stanowiąc często jedyną alternatywę.
Ile kosztuje montaż takiego klimatyzatora w porównaniu do splitu?
Sam montaż monobloku jest zazwyczaj znacznie tańszy, gdyż eliminuje potrzebę droższego serwisanta F-gazowego, a prace sprowadzają się do wiercenia otworów i elektryki.
Jakie są największe wady klimatyzatorów monoblokowych?
Najważniejszą wadą jest wyższy poziom hałasu (38–55 dB) oraz niższa maksymalna moc i efektywność energetyczna (SEER 2,5–3,5) w porównaniu do systemów typu split.
Czy klimatyzatory bez jednostki zewnętrznej są energooszczędne?
Są mniej efektywne energetycznie niż najlepsze inwerterowe splity, co odzwierciedlają niższe współczynniki SEER/SCOP. Należy jednak pamiętać, że są to urządzenia stworzone z myślą o rozwiązaniu problemów montażowych, a nie osiąganiu rekordowych wskaźników oszczędności.
